Cuối cùng thì nước cũng đang bước vào “thời khắc carbon” của mình
Hầu hết các báo cáo về nước của các doanh nghiệp chỉ phản ánh một phần của bức tranh toàn cảnh. Thông thường, các doanh nghiệp chỉ đo lường những gì diễn ra bên trong các cơ sở của chính họ — rồi lại bỏ qua nhu cầu sử dụng nước lớn hơn nhiều tồn tại trong toàn bộ chuỗi cung ứng của họ, nơi thường ẩn chứa những rủi ro thực sự.
Ví dụ, một tập đoàn may mặc toàn cầu đã công bố báo cáo về phát triển bền vững, trong đó cho thấy họ đã giảm đáng kể lượng nước ngọt khai thác đồng thời vẫn đang đi đúng hướng để đạt được các mục tiêu bảo tồn nội bộ. Tuy nhiên, báo cáo này lại không phản ánh đầy đủ tác động thực sự của công ty đối với nguồn nước — tại sao vậy?
Do hiện chưa có khung tiêu chuẩn chung nào để đo lường rủi ro liên quan đến nước của doanh nghiệp trên toàn bộ chuỗi giá trị — và nếu thiếu khung tiêu chuẩn này, các doanh nghiệp chỉ có thể đo lường những yếu tố nằm trong phạm vi mà chính họ xác định. Sáng kiến “Water Scopes 1-3” — do SCS Global Services với Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), Quỹ Thiên nhiên Thế giới (WWF) và Sáng kiến CEO Water Mandate phát triển — được thiết kế nhằm thay đổi tình trạng này.
Phần lớn dấu chân nước của công ty may mặc này tồn tại ở đoạn thượng nguồn xa xôi trong chuỗi cung ứng của họ, cụ thể là trong quá trình trồng bông và các nguyên liệu thô khác. Tại một số khu vực thu mua, nhu cầu tưới tiêu cho cây trồng dệt may đã cạnh tranh trực tiếp với nguồn cung nước sinh hoạt, sản xuất lương thực và trữ lượng nước ngầm đang suy giảm. Cuộc kiểm toán của công ty này là chính xác trong phạm vi mà họ đã xác định. Cuộc kiểm toán này đo lường lượng nước được sử dụng bên trong các nhà máy thuộc sở hữu của công ty, trong khi bỏ qua sự phụ thuộc lớn hơn nhiều vào sản xuất nông nghiệp và các nhà cung cấp — những phần của chuỗi giá trị nơi thực sự tồn tại rủi ro về nước, nguy cơ tổn hại danh tiếng và sự bất ổn về nguồn cung cấp dài hạn của công ty.
Đây là một vấn đề phổ biến trong báo cáo về nước của các doanh nghiệp. Hãy hỏi nhiều giám đốc phụ trách phát triển bền vững về cách công ty của họ đánh giá rủi ro liên quan đến nước, và bạn sẽ nhận được nhiều câu trả lời khác nhau. Hầu hết các chương trình quản lý nước của doanh nghiệp đều tập trung vào các hoạt động trực tiếp — những gì diễn ra bên trong khuôn viên nhà máy — bởi vì đó là những yếu tố có thể kiểm soát, kiểm toán và báo cáo được. Tuy nhiên, đối với hầu hết các ngành công nghiệp, điều này chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của bức tranh thực tế.
Các doanh nghiệp trong các lĩnh vực may mặc, hóa chất, công nghệ và thực phẩm đang theo dõi việc sử dụng nước một cách riêng lẻ, theo từng ngành, theo từng lĩnh vực, mà không có một nền tảng chung nào để xác định thế nào là “đo lường lượng nước một cách chính xác” trong toàn bộ chuỗi giá trị. Kết quả là một bức tranh tổng thể trong đó việc so sánh là không thể thực hiện được, các khoản đầu tư bị định hướng sai lầm, và những doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro về nước nhiều nhất lại thường là những doanh nghiệp có khả năng nhận thức thấp nhất về mức độ rủi ro mà họ đang phải đối mặt.
Hai thập kỷ trước, báo cáo về biến đổi khí hậu cũng từng phải đối mặt với một thách thức tương tự. Trước khi Nghị định thư về Khí nhà kính (Greenhouse Gas Protocol) thiết lập khung phân loại phát thải Scope 1, 2 và 3 – vốn đã trở nên quen thuộc ngày nay – các doanh nghiệp đo lường lượng carbon theo những cách không thống nhất, khiến việc so sánh các thông tin công bố trở nên khó khăn và việc quản lý càng thêm phức tạp. Nghị định thư này không giải quyết được mọi vấn đề, nhưng nó đã tạo ra một ngôn ngữ chung mà các nhà đầu tư, cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể dựa vào đó để xây dựng. Nó mang lại cho các doanh nghiệp một điểm khởi đầu chung, cung cấp cho các nhà đầu tư cơ sở để so sánh, và mang lại cho các cơ quan quản lý một ngôn ngữ chung cho các yêu cầu công bố thông tin. Kết quả không hoàn hảo, nhưng nó đã mang lại sự thay đổi mang tính cách mạng.
Lĩnh vực nước đã cần một tiêu chuẩn tương tự như vậy từ nhiều năm nay. Water Scopes 1-3 cung cấp nền tảng đó — không phải là một tiêu chuẩn cạnh tranh khác, mà là một khung xác định phạm vi chung và các định nghĩa thống nhất, có thể kết nối với các công cụ và khung hiện có.
Những áp lực mới nảy sinh từ trí tuệ nhân tạo cũng đã buộc chúng ta phải hành động. Các trung tâm dữ liệu cần một lượng nước khổng lồ để làm mát. Khi cơ sở hạ tầng AI mở rộng nhanh chóng, vấn đề nước đã chuyển từ một chủ đề bền vững hẹp sang một rủi ro kinh doanh mang tính hệ thống. Ba nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô siêu lớn đều đã đưa ra các cam kết “dương về nước” — nhưng những cam kết này chỉ đề cập đến việc sử dụng trực tiếp trong hoạt động và không bao gồm lượng nước liên quan đến tiêu thụ điện năng hoặc chuỗi cung ứng. Họ cần một lộ trình phát triển, và họ biết điều đó.
Các tập đoàn công nghệ lớn và các quỹ từ thiện đã bắt đầu tham gia vào sáng kiến Water Scopes. Các quy định bắt buộc về công bố thông tin liên quan đến nước hiện đã có hiệu lực tại một số khu vực ở châu Âu. Áp lực từ phía các nhà đầu tư về trách nhiệm giải trình trong lĩnh vực nước đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu. Các doanh nghiệp hiện đang đặt ra các mục tiêu về nước cho giai đoạn sau năm 2030. Nếu khung tiêu chuẩn chung chưa được thiết lập trước khi các mục tiêu này được xác định, các mục tiêu đó sẽ được xây dựng trên nền tảng sai lầm.
Công ty may mặc trong ví dụ này không làm gì sai cả. Họ đã đo lường những gì có thể đo lường trực tiếp, báo cáo những gì nằm trong phạm vi hoạt động của mình và đã hoàn thành thành công các mục tiêu nội bộ về sử dụng nước. Tuy nhiên, nếu thiếu một khung khổ chung mở rộng trách nhiệm giải trình vượt ra ngoài các nhà máy trực thuộc sang mạng lưới thu mua và nhà cung cấp, thì việc báo cáo chính xác và báo cáo có ý nghĩa lại là hai khái niệm khác nhau.
Cơ hội để xây dựng nền tảng vững chắc đang mở ra. Cuối cùng thì nước cũng đang bước vào “thời khắc carbon” của mình. Công việc đã bắt đầu rồi.